ตรวจนับสต็อกสิ้นปี ทำอย่างไรให้ตรงบัญชี สินค้าเสีย สินค้าขาด ต้องทำอะไร

ขั้นตอนตรวจนับสต็อก 31 ธันวาคม ก่อน ระหว่าง และหลังนับ ตีมูลค่าราคาทุนหรือตลาดที่ต่ำกว่า ทำลายสินค้าเสื่อมสภาพต้องแจ้งสรรพากร 30 วัน และสินค้าขาดต้องเสีย VAT

ตอบสั้นๆ ก่อน

ทุกกิจการที่มีสินค้าต้องตรวจนับสต็อกจริง ณ วันสิ้นรอบบัญชี (ส่วนใหญ่คือ 31 ธันวาคม) เพื่อให้ยอดสินค้าคงเหลือในงบการเงินตรงกับของจริง ผู้สอบบัญชีมักขอเข้าสังเกตการณ์ด้วย ถ้าตัวเลขไม่ตรง ต้นทุนขายและกำไรจะผิดทั้งปี

ถ้ามีสินค้าเสื่อมสภาพที่จะทำลายให้ทันปีนี้ ต้องแจ้งสรรพากรล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วัน คือภายในต้นเดือนธันวาคม

ขั้นตอนตรวจนับสต็อกสิ้นปี

ก่อนวันนับ (1–2 สัปดาห์)

1. กำหนดวันและเวลานับ แจ้งผู้สอบบัญชีถ้าต้องการให้เข้าสังเกตการณ์ 2. จัดสินค้าให้เป็นระเบียบ แยกสินค้าเสีย หมดอายุ หรือตกรุ่นออกมาไว้ต่างหาก 3. เคลียร์เอกสารค้าง รับสินค้าเข้า ออกใบกำกับ และบันทึกการเบิกใช้ให้ครบทุกรายการก่อนวันนับ 4. เตรียมใบนับ (Count Sheet) ระบุรหัสสินค้า ชื่อ หน่วย ตำแหน่ง ช่องจำนวนที่นับได้ และช่องลงชื่อผู้นับ

วันนับ

1. หยุดรับและจ่ายสินค้าระหว่างนับ หรือกำหนดเวลาตัดยอด (Cut-off) ให้ชัด 2. นับเป็นคู่ คนหนึ่งนับ อีกคนจด แล้วสลับสุ่มนับซ้ำบางรายการ 3. นับสินค้าทุกที่ รวมของในคลังสาขา ของฝากขาย และของที่อยู่ระหว่างขนส่งที่เป็นของเราแล้ว 4. ไม่นับของที่ไม่ใช่ของเรา เช่น ของที่ลูกค้าจ่ายเงินแล้วแต่ยังไม่มารับ (ให้แยกไว้และจดหมายเหตุ) 5. ลงชื่อผู้นับและผู้ตรวจในใบนับทุกแผ่น เก็บไว้เป็นหลักฐาน

หลังนับ

1. เทียบยอดนับกับยอดในระบบ หาสาเหตุของผลต่างทุกรายการ เช่น บันทึกผิด ลืมออกเอกสาร หรือสินค้าหายจริง 2. ปรับปรุงบัญชีตามผลที่ตรวจสอบแล้ว ส่วนสินค้าติดลบในระบบ อ่านวิธีแก้ได้ที่สต็อกสินค้าติดลบเกิดจากอะไร 3. ตีมูลค่าสินค้าคงเหลือตามหลักภาษี (ดูหัวข้อถัดไป)

ตีมูลค่าสินค้าคงเหลือ: ราคาทุนหรือราคาตลาดที่ต่ำกว่า

ตามมาตรา 65 ทวิ (5) ประมวลรัษฎากร สินค้าคงเหลือให้คำนวณตามราคาทุนหรือราคาตลาด แล้วแต่อย่างใดจะน้อยกว่า

ตัวอย่าง สินค้าตกรุ่น 10 ชิ้น ทุนชิ้นละ 500 บาท แต่ขายได้จริงเพียงชิ้นละ 300 บาท ต้องตีมูลค่าเหลือ 3,000 บาท ไม่ใช่ 5,000 บาท ผลต่าง 2,000 บาท บันทึกเป็นต้นทุนของปีนี้ได้ ควรเก็บหลักฐานราคาตลาด เช่น ราคาขายลดหรือใบเสนอราคาจริงไว้ด้วย

สินค้าเสื่อมสภาพ หมดอายุ ต้องทำลายอย่างไร

ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.79/2541 การทำลายสินค้าเสื่อมคุณภาพเพื่อนำมูลค่ามาหักเป็นรายจ่าย ควรทำดังนี้

1. ยื่นหนังสือแจ้งสำนักงานสรรพากรพื้นที่ล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วัน ระบุชื่อสินค้า จำนวน มูลค่า เหตุผล วิธีทำลาย วัน เวลา และสถานที่ 2. ทำลายตามวันที่แจ้ง ถ่ายรูปหรือวิดีโอไว้ทุกขั้นตอน 3. ทำบันทึกการทำลาย มีผู้อนุมัติและพยานลงชื่อ ให้ผู้สอบบัญชีรับรอง

ถ้าทำลายไปแล้วโดยไม่ได้แจ้งล่วงหน้า แต่มีหลักฐานชัดเจนและผู้สอบบัญชีรับรอง ยังอาจหักเป็นผลเสียหายได้ แต่เสี่ยงถูกตั้งคำถามตอนตรวจสอบ จึงควรแจ้งตามขั้นตอนตั้งแต่แรก

จะทำลายให้ทันรอบบัญชี 31 ธ.ค. 2569 ต้องยื่นหนังสือแจ้งสรรพากรภายในวันที่ 1 ธ.ค. 2569

ถ้าสินค้าเสียมาจากน้ำท่วม ดูเพิ่มเติมที่มาตรการน้ำท่วม 2569

สินค้าขาดจากรายงาน ต้องเสีย VAT

สำหรับกิจการที่จด VAT สินค้าที่นับแล้วขาดจากรายงานสินค้าและวัตถุดิบ โดยไม่มีหลักฐานว่าหายไปเพราะอะไร กรมสรรพากรถือเป็นการขายตามมาตรา 77/1 (8) ต้องนำส่งภาษีขายตามราคาตลาด โดยไม่ต้องออกใบกำกับภาษี

ตัวอย่าง ระบบมียอด 120 ชิ้น นับได้จริง 112 ชิ้น ขาด 8 ชิ้น ราคาขายชิ้นละ 400 บาท ต้องนำส่งภาษีขาย 8 × 400 × 7% = 224 บาท และภาษีที่นำส่งเองนี้หักเป็นรายจ่ายไม่ได้

ยอดขาดเล็กๆ ที่ปล่อยไว้ทุกปี เมื่อสรรพากรตรวจย้อนหลังอาจกลายเป็นภาษีพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม

กิจการที่จด VAT ต้องจัดทำรายงานสินค้าและวัตถุดิบตามมาตรา 87 และลงรายการภายใน 3 วันทำการนับจากวันที่สินค้าเข้าหรือออก การตรวจนับสิ้นปีจึงเป็นการพิสูจน์ว่ารายงานนี้ถูกต้อง

เช็กลิสต์ตรวจนับสต็อกสิ้นปี

1. ภายใน 1 ธ.ค. แจ้งสรรพากรถ้ามีสินค้าเสื่อมสภาพที่จะทำลายในปีนี้ 2. ก่อนวันนับ เคลียร์เอกสารรับเข้า ขาย และเบิกใช้ให้ครบ 3. วันที่ 31 ธ.ค. นับจริงทุกคลัง ลงชื่อในใบนับ 4. หลังนับ หาสาเหตุผลต่าง ปรับปรุงบัญชี และตีมูลค่าตามราคาทุนหรือราคาตลาดที่ต่ำกว่า 5. สินค้าขาด (ถ้าจด VAT) นำส่งภาษีขายตามราคาตลาด 6. เก็บหลักฐาน ใบนับ รูปถ่าย บันทึกการทำลาย ไว้อย่างน้อย 5 ปี

อ่านภาพรวมการปิดงบได้ที่ปิดงบการเงินสิ้นปี SME ต้องเตรียมอะไรบ้าง

E-Tax Center ช่วยตรวจนับสต็อกได้อย่างไร

โปรแกรม E-Tax Center ตัดสต็อกให้อัตโนมัติเมื่อออกใบกำกับภาษี ดูสต๊อกการ์ดประวัติเข้า-ออกของสินค้าแต่ละรายการเพื่อหาสาเหตุผลต่าง ดูรายงานมูลค่าสินค้าคงเหลือ ณ วันที่เลือก เช่น 31 ธันวาคม แยกสต็อกตามคลังได้หลายจุด และติดตามล็อตกับวันหมดอายุ ช่วยให้เห็นสินค้าใกล้หมดอายุก่อนต้องทำลาย ส่งออกรายการสินค้าเป็นไฟล์ Excel ใช้ทำใบนับได้ทันที

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 อ้างอิงประมวลรัษฎากรและคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.79/2541 การปฏิบัติจริงขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ ควรปรึกษานักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีก่อนปรับปรุงบัญชีหรือทำลายสินค้า