สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นและใบหุ้น บริษัทจำกัดต้องทำอะไรบ้าง
สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นต้องมีรายการอะไร ใบหุ้นต้องลงนามอย่างไร โอนหุ้นต้องทำหนังสือโอนและจดทะเบียน และส่ง บอจ.5 ภายใน 14 วันหลังประชุมใหญ่
สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นกับใบหุ้นต่างกันอย่างไร
สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น คือบัญชีที่บริษัทเก็บไว้ว่าใครถือหุ้นเลขหมายไหน กี่หุ้น ชำระเงินแล้วเท่าไร ตั้งแต่วันไหน เป็นเอกสารของบริษัท ต้องเก็บไว้ที่สำนักงานใหญ่
ใบหุ้น คือเอกสารที่บริษัทออกให้ผู้ถือหุ้นแต่ละคนถือไว้ เป็นหลักฐานว่าตัวเองถือหุ้นเลขหมายใด
ทุกบริษัทจำกัดต้องมีทั้งสองอย่าง และข้อมูลต้องตรงกันตลอดเวลา
ห้างหุ้นส่วนไม่มีหุ้น จึงไม่มีสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นและใบหุ้น เรื่องนี้ใช้กับบริษัทจำกัด
สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นต้องมีอะไรบ้าง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1138 กำหนดให้มีอย่างน้อย
1. ชื่อ ที่อยู่ และอาชีพของผู้ถือหุ้นแต่ละคน 2. เลขหมายหุ้นที่แต่ละคนถือ เช่น หุ้นเลขที่ 1–5,000 3. จำนวนเงินที่ชำระแล้วต่อหุ้น 4. วันที่ลงทะเบียนเป็นผู้ถือหุ้น และวันที่ขาดจากการเป็นผู้ถือหุ้น
สมุดทะเบียนต้องเก็บไว้ที่สำนักงานใหญ่ของบริษัท ผู้ถือหุ้นขอตรวจดูได้ในเวลาทำการ
ตัวอย่างจากโปรแกรม E-Tax Center แถวที่ 2 คือผู้ถือหุ้นที่โอนหุ้นออกไปแล้ว ทะเบียนจึงลงวันขาดจากการเป็นผู้ถือหุ้นและวันขีดฆ่าใบหุ้นเดิมไว้ ส่วนผู้รับโอนเพิ่มเป็นแถวใหม่พร้อมใบหุ้นเลขถัดไป
ใบหุ้นต้องมีข้อความสำคัญอะไรบ้าง
ดูหมายเลขในภาพเทียบกับรายการด้านล่าง ข้อ 1–6 (สีส้ม) กฎหมายบังคับ ข้อ 7–10 (สีเขียว) ควรมีเพื่อให้ตรวจสอบง่าย
ข้อความที่กฎหมายบังคับ (มาตรา 1127–1128)
1. ชื่อบริษัท ให้ตรงกับที่จดทะเบียนไว้ 2. ชื่อผู้ถือหุ้น ใบหุ้นชนิดระบุชื่อต้องระบุว่าออกให้ใคร 3. เลขหมายหุ้น ที่ใบนี้หมายถึง เช่น หุ้นเลขที่ 1–5,000 4. มูลค่าหุ้นละเท่าไร เช่น หุ้นละ 100 บาท 5. ชำระแล้วหุ้นละเท่าไร ถ้ายังชำระไม่เต็มมูลค่าต้องระบุให้ชัด เช่น ชำระแล้วหุ้นละ 25 บาท 6. ลายมือชื่อกรรมการอย่างน้อย 1 คน ถ้าข้อบังคับกำหนดให้กรรมการ 2 คนลงนาม ต้องลงครบตามนั้น และประทับตราบริษัทถ้าบริษัทจดทะเบียนตราไว้
ข้อความที่ควรมี เพื่อให้ตรวจสอบง่าย
7. เลขที่ใบหุ้น ใช้อ้างอิงตอนยกเลิกหรือออกใบใหม่ 8. จำนวนหุ้น เขียนเป็นตัวเลขให้ตรงกับช่วงเลขหมาย 9. ทุนจดทะเบียนและจำนวนหุ้นทั้งหมดของบริษัท ให้ผู้ถือหุ้นเห็นสัดส่วนของตัวเอง 10. วันที่ออกใบหุ้น
ข้อมูลบนใบหุ้นต้องตรงกับสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นทุกตัวอักษร โดยเฉพาะชื่อและเลขหมายหุ้น
ใบหุ้นหายหรือชำรุด บริษัทยกเลิกใบเดิมแล้วออกใบใหม่ให้ได้ ควรบันทึกเหตุผลและเก็บประวัติใบเดิมไว้
โอนหุ้นต้องทำอย่างไร
การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อ ตามมาตรา 1129 ต้องทำหนังสือโอนหุ้นเป็นลายลักษณ์อักษร และต้องครบ 6 จุด
1. ผู้โอน ชื่อ สัญชาติ และที่อยู่ 2. ผู้รับโอน ชื่อ สัญชาติ และที่อยู่ 3. เลขหมายหุ้นที่โอน จำนวนหุ้น และราคา 4. ผู้โอนและผู้รับโอนลงลายมือชื่อ 5. พยานอย่างน้อย 1 คนลงลายมือชื่อรับรอง 6. บริษัทจดแจ้งการโอนในสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น
ถ้ายังไม่จดลงสมุดทะเบียน จะยกการโอนขึ้นต่อสู้บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้
หนังสือโอนหุ้นต้องติดอากรแสตมป์ อัตรา 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทของทุนที่ชำระแล้วหรือมูลค่าที่ระบุในใบหุ้น แล้วแต่อย่างไหนมากกว่า
ต้องแจ้งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าอะไรบ้าง
ทุกปีบริษัทต้องส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (แบบ บอจ.5) ให้กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ภายใน 14 วันนับจากวันประชุมใหญ่สามัญประจำปี แม้ปีนั้นไม่มีใครโอนหุ้นก็ต้องส่ง
ยื่นผ่านระบบ DBD e-Filing พร้อมงบการเงินได้ ข้อมูลใน บอจ.5 ต้องตรงกับสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น ณ วันประชุม
ไม่จัดทำสมุดทะเบียน ไม่ออกใบหุ้น หรือไม่ส่ง บอจ.5 ตามกำหนด มีโทษปรับตามพระราชบัญญัติกำหนดความผิดเกี่ยวกับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด สมาคม และมูลนิธิ
ปัญหาที่เจอบ่อย
ทะเบียนกับใบหุ้นไม่ตรงกัน โอนหุ้นแล้วแก้แค่ บอจ.5 แต่ไม่ได้แก้สมุดทะเบียน หรือไม่ได้ยกเลิกใบหุ้นเดิมของผู้โอน
เลขหมายหุ้นทับกัน โอนหุ้นบางส่วนแล้วไม่ได้แบ่งเลขหมายให้ชัด ปีต่อมาไม่มีใครรู้ว่าใครถือเลขไหน
หาเอกสารเดิมไม่เจอ สมุดทะเบียนอยู่ในแฟ้มกระดาษ เปลี่ยนผู้ทำบัญชีแล้วเอกสารหาย ตอนจะขายหุ้นหรือขอสินเชื่อต้องไล่ทำใหม่ทั้งหมด
จัดการทะเบียนหุ้นและใบหุ้นใน E-Tax Center
ในโปรแกรม E-Tax Center จัดการเรื่องนี้ได้เองในระบบ ที่เมนู Tax Tools หัวข้อทะเบียนผู้ถือหุ้น / บอจ.5
สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น บันทึกผู้ถือหุ้นทั้งบุคคลธรรมดาและนิติบุคคล พร้อมที่อยู่ อาชีพ สัญชาติ เลขหมายหุ้น และเงินที่ชำระแล้ว นำเข้ารายชื่อเดิมได้ และพิมพ์สมุดทะเบียนเป็น PDF
ออกใบหุ้น ระบบเติมข้อมูลจากทะเบียนให้ ใส่กรรมการผู้ลงนาม 1 หรือ 2 คน แนบรูปลายเซ็นหรือเว้นไว้เซ็นด้วยมือ ใบหุ้นชำรุดก็ยกเลิกแล้วออกใบใหม่ได้ ใบเดิมยังอยู่ในประวัติ
โอนหุ้น เลือกผู้โอน ผู้รับโอน และพยาน ระบบตรวจว่าเลขหมายหุ้นอยู่ในช่วงที่ผู้โอนถือจริง พิมพ์หนังสือโอนหุ้นให้ทุกฝ่ายลงชื่อ ทะเบียนและใบหุ้นปรับตามให้อัตโนมัติ
บอจ.5 ดาวน์โหลดไฟล์บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น ณ วันประชุม ไปอัปโหลดที่ DBD e-Filing ได้เลย ไม่ต้องพิมพ์ข้อมูลซ้ำ
ทะเบียน ใบหุ้น หนังสือโอนหุ้น และ บอจ.5 ใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน แก้ที่เดียว เอกสารทุกฉบับตรงกัน
ทดลองใช้ E-Tax Center ฟรี 14 วัน
สรุปจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1127–1129 และ 1138–1139 รายละเอียดการยื่นแบบและอัตราค่าปรับให้ตรวจกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าหรือผู้ทำบัญชีของบริษัท