รัฐสั่งจัดระเบียบมูลนิธิ บริจาคอย่างไรให้เงินถึงมือจริงและลดหย่อนภาษีได้
หลังนายกฯ สั่งจัดระเบียบมูลนิธิทั่วประเทศ 3 พ.ย. 2569 สรุป 5 ขั้นตอนตรวจมูลนิธิก่อนโอนเงิน ชื่อบัญชี e-Donation และสิ่งที่บริษัทที่บริจาคต้องระวัง
สรุปข่าว
ช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 มีข่าวการดำเนินคดีกับมูลนิธิการกุศลแห่งหนึ่งเรื่องการใช้เงินบริจาค หลังการประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 นายกรัฐมนตรีสั่งให้กระทรวงมหาดไทยและกรมการปกครอง ร่วมกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติจัดระเบียบมูลนิธิทั่วประเทศ
ตรวจการจดทะเบียน การเรี่ยไรเงินบริจาค และรายงานผลการดำเนินงานประจำปีของมูลนิธิ
มูลนิธิที่ใช้เงินบริจาคผิดวัตถุประสงค์ อาจผิดทั้งกฎหมายควบคุมการเรี่ยไร ฐานฉ้อโกงประชาชน และกฎหมายฟอกเงิน
สำหรับผู้บริจาค คำถามสำคัญคือเงินถึงมือผู้รับจริงไหม และนำมาลดหย่อนภาษีได้ไหม ซึ่งต้องตรวจสองเรื่องแยกกัน
มูลนิธิจดทะเบียน ไม่ได้แปลว่าลดหย่อนภาษีได้
จดทะเบียนเป็นมูลนิธิ ทำให้มูลนิธิเป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย มีกรมการปกครองเป็นนายทะเบียน
ใช้ลดหย่อนภาษีได้ ต้องเป็นองค์การหรือสถานสาธารณกุศลที่กระทรวงการคลังประกาศรายชื่อ และต้องรับบริจาคผ่านระบบ e-Donation ของกรมสรรพากร
ตั้งแต่ปี 2569 ใบอนุโมทนาบัตรกระดาษใช้ลดหย่อนไม่ได้แล้ว มูลนิธิที่ไม่ได้เข้าร่วม e-Donation บริจาคได้ แต่ลดหย่อนภาษีไม่ได้ (บริจาคลดหย่อนภาษี 2569)
5 ขั้นตอนตรวจมูลนิธิก่อนโอนเงิน
1. ค้นชื่อในรายชื่อหน่วยรับบริจาคของกรมสรรพากร
ค้นชื่อเต็มของมูลนิธิบนเว็บไซต์กรมสรรพากร ถ้าเจอในรายชื่อหน่วยรับบริจาคของระบบ e-Donation แปลว่ากรมสรรพากรรับรู้และบันทึกเงินบริจาคเข้าระบบได้
2. ชื่อบัญชีที่โอนต้องเป็นชื่อมูลนิธิ
ห้ามโอนเข้าบัญชีส่วนตัวของกรรมการ ผู้ประสานงาน หรือคนที่โพสต์ขอรับบริจาค แม้จะอ้างว่าเป็นตัวแทนของมูลนิธิ
โอนเข้าบัญชีส่วนตัว นอกจากเสี่ยงแล้ว ยังลดหย่อนภาษีไม่ได้
3. บริจาคผ่าน QR Code ของระบบ e-Donation
QR ของ e-Donation ส่งข้อมูลถึงกรมสรรพากรพร้อมเลขบัตรประชาชนของผู้บริจาค เป็นหลักฐานว่าเงินเข้ามูลนิธิจริง ต่างจาก QR พร้อมเพย์ทั่วไปที่ไม่มีข้อมูลการบริจาค
4. ดูว่ามูลนิธิเปิดเผยการใช้เงินหรือไม่
มูลนิธิที่น่าเชื่อถือมักเผยแพร่รายงานประจำปี งบการเงิน หรือสรุปโครงการที่ใช้เงินบริจาค ถ้าถามแล้วไม่มีคำตอบ ควรระวัง
5. ระวังการเรี่ยไรที่เร่งรีบ
การขอรับบริจาคด่วนทางโซเชียลมีเดีย เรื่องราวสะเทือนใจที่ตรวจสอบไม่ได้ หรือบัญชีที่เปลี่ยนบ่อย เป็นสัญญาณที่ควรหยุดตรวจก่อนโอน
หลังบริจาคแล้ว ตรวจยอดในระบบ
เข้าไปดูรายการบริจาคของตัวเองที่ระบบ My Tax ของกรมสรรพากรก่อนยื่นแบบ ถ้าไม่พบรายการหรือยอดไม่ถูกต้อง ให้ติดต่อมูลนิธิให้บันทึกหรือแก้ไข เพราะผู้บันทึกข้อมูลคือหน่วยรับบริจาค ไม่ใช่ผู้บริจาค
สำหรับบริษัทที่บริจาค
บริษัทที่บริจาคเพื่อการกุศลหรือ CSR ควรตรวจมูลนิธิให้รอบคอบกว่าบุคคลทั่วไป เพราะเงินบริจาคเป็นรายจ่ายที่ต้องมีหลักฐาน
1. บริจาคผ่าน e-Donation ในนามบริษัท ใช้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของบริษัท 2. ได้รับอนุมัติภายในตามอำนาจที่บริษัทกำหนด และเก็บหนังสือขอรับบริจาคไว้ 3. บันทึกบัญชีแยกประเภท บริจาคที่หักได้ 2 เท่า บริจาคการกุศลทั่วไปที่หักได้ไม่เกินร้อยละ 2 ของกำไร และบริจาคที่หักไม่ได้ (อัตราภาษีนิติบุคคลและรายจ่ายที่หักได้) 4. บริจาคให้หน่วยงานที่ไม่อยู่ในรายชื่อ เป็นรายจ่ายต้องห้าม ต้องบวกกลับตอนยื่น ภ.ง.ด.50 (รายจ่ายที่หักได้และหักไม่ได้)
ใน E-Tax Center บันทึกค่าใช้จ่ายบริจาคแยกรหัสบัญชี และแนบหลักฐานไว้กับเอกสารได้ ตอนปิดงบจะแยกยอดที่หักได้และต้องบวกกลับได้ง่าย
สรุปจากข่าวการสั่งจัดระเบียบมูลนิธิเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2569 และหลักเกณฑ์ระบบ e-Donation ของกรมสรรพากร บทความนี้ไม่ได้กล่าวถึงข้อเท็จจริงในคดีใดคดีหนึ่ง สอบถามสถานะมูลนิธิได้ที่กรมการปกครองหรือที่ว่าการอำเภอ และสอบถามเรื่องลดหย่อนภาษีที่กรมสรรพากร โทร. 1161